Bazalt Sütunlar: Soğuyan Kaya Neden Altıgenlere Ayrılır

Bir lav akıntısı birkaç metre derinliğe göllendiğinde ısıyı önce üst ve alt yüzeyinden kaybeder, soğuyan kaya ise erimiş haldeyken kapladığından daha az yer tutar. Bu büzülme yüzeyi çekip bir çatlak ağına böler, tıpkı kuruyan bir gölcükte çamurun yarılması gibi. Çatlaklar sonra içeri doğru ilerler, hep ısı kaybeden yüzeye dik biçimde; böylece düz bir akıntı dimdik duran direklerden oluşan bir kalabalığa dönüşür.

Altı kenar kusursuz değildir ve bakmaya değer olan da tam olarak bu. Yeni çatlaklar çoğu zaman dik açıyla buluşur, ama derine indikçe kesişim noktaları 120 dereceye kayar; bu, gerilimi en kısa toplam kırık uzunluğuyla boşaltan düzendir. Herhangi bir uçurumda yüzleri sayarsanız altıgenlerin arasında beşgenler ve yedigenler bulursunuz. Elinizi bir sütun boyunca kaydırdığınızda birkaç santim arayla silik yatay bantlar hissedersiniz; her biri çatlağın ilerleyip durakladığı bir basamaktır.

Genişlik hızı kaydeder. Akıntının derinlerindeki yavaş soğuma kalın ve düzenli sütunlar verir; yukarıdan sızan su ise üst kısmı ince ve bükülmüş sütunlar çıkaracak kadar hızlı soğutabilir. Bu yüzden birçok uçurumda düzgün bir alt kat, karışık bir üst katın altında durur. Karşıdan bakıldığında dikey kenarlar ekranı eşit aralıklı çizgilere böler, alçak yan ışıkta ise her yüz biraz farklı bir gri tonu alır.