IJspegels: water dat halverwege de val stilstaat

IJspegels ontstaan zelden op de koudste dagen. Ze hebben sneeuw nodig op een dak dat wordt verwarmd door de zon of door het huis eronder, zodat smeltwater naar de rand stroomt, en daarna lucht die koud genoeg is om elke druppel te laten bevriezen voordat hij valt. Daarom hangen de langste rijen meestal langs zonnige dakranden en goten, enkele dagen na een sneeuwval, in de tussentijd van een heldere middag en een strenge nacht.

Een ijspegel groeit van buiten naar binnen. Een dun vliesje water glijdt langs het oppervlak, geeft warmte af aan de lucht en bevriest laag voor laag, terwijl de punt open blijft als een klein buisje vloeistof dat druppel voor druppel langer wordt. Kijk je van dichtbij, dan hebben de meeste ijspegels vage ringen over hun lengte, ongeveer een centimeter uit elkaar, of de ijspegel nu kort is of zo lang als een onderarm. Natuurkundigen hebben die rimpels teruggevoerd op sporen van zout en opgeloste mineralen in het water, en ijspegels van zeer zuiver water worden vrijwel glad.

Tegen een lage winterzon verandert de hele rij in kleine lenzen, die elk het licht erachter buigen en een smalle heldere lijn langs hun rand werpen. Op een scherm komt zo'n rij het best uit van onderaf of van opzij, met een lucht die donker genoeg is om het heldere ijs als omtrek te laten lezen. Het is een beeld van een paar koude uren, en van het water dat de grond net niet haalde.