4K123 Achtergronden
Nederlands▾
Natuur

Bijzonnen: heldere vlekken naast een lage zon

Op koude dagen met een dun sluier van hoge bewolking kunnen twee lichtvlekken op dezelfde hoogte als de zon verschijnen, één aan elke kant, op ongeveer een handbreedte afstand.

Bijzonnen, ook wel parhelia genoemd, staan op ongeveer 22 graden van de zon en op dezelfde hoogte boven de horizon. Met gestrekte arm beslaat een open hand van duimtop tot pinktop ongeveer die afstand, dus als je ze vermoedt, is dat snel te controleren. Ze ontstaan door platte, zeszijdige ijskristallen in cirrus of ijsmist. Die dalen langzaam neer met hun brede vlakken bijna horizontaal, als vallende bladeren, zodat het zonlicht via een zijvlak binnenkomt en via een ander weer naar buiten gaat, steeds met dezelfde hoek van breking.

Omdat verschillende golflengten net iets anders breken, is de kant die het dichtst bij de zon ligt roodachtig, terwijl de verre kant vervaagt tot een bleekblauwe of witte staart. Ze zijn het duidelijkst als de zon laag staat, in het eerste en het laatste uur van de dag. Naarmate de zon stijgt, schuiven de vlekken wat verder naar buiten en worden ze zwakker, en boven ongeveer 60 graden zonshoogte werkt de geometrie niet meer. Daarom horen ze bij winterochtenden en late middagen, niet bij het middaguur.

Op een breed gefotografeerd beeld lezen ze als een rustige symmetrie: één heldere bron en twee zachtere echo's, vaak verbonden door een vage ring. Op een bureaublad houdt dat evenwicht goed stand, omdat niets in het kader het midden opeist en het licht over de hele breedte is verspreid. De dunne wolk die ze veroorzaakt houdt de lucht bovendien glad, waardoor er aan weerszijden ruimte is voor pictogrammen.

Ronde zwarte pinguïn schuin onder een oranje zon
01Ronde zwarte pinguïn schuin onder een oranje zon4K
Helder water langs een okerkleurige oever
02Helder water langs een okerkleurige oever4K

In deze collectie

Bekijk alle achtergronden