4K123 Achtergronden
Nederlands▾
Oceaan

Pannenkoekijs: de zee die in rondjes bevriest

Waar koud water in beweging blijft, vormt nieuw ijs geen vel maar een veld van bleke schijven met opstaande randen.

Zeewater begint te bevriezen bij ongeveer min 1,8 graden Celsius, iets kouder dan zoet water vanwege het zout. Bij rustig weer groeien de eerste kristallen samen tot een dun, buigzaam vlies. Houden deining of wind het oppervlak in beweging, dan verdikken de losse naalden en plaatjes, bekend als frazil, tot een brijige laag die grease ice heet, en vervolgens tot klonten die door elke golf tegen elkaar worden geduwd en weer van elkaar getrokken.

Die klonten schuren langs hun buren en worden langzaam rond, en zo krijgen de schijven hun vorm. Elke botsing duwt wat ijsbrij omhoog langs de randen, dus de meeste pannenkoeken hebben een bleke, opstaande rand rond een donkerder, vlakker midden. Ze variëren van de grootte van een dinerbord tot enkele meters doorsnede, en als de kou aanhoudt, vriezen ze aaneen tot een ruw vel waarin je van bovenaf nog steeds de oude cirkels ziet.

Pannenkoekijs komt veel voor rond Antarctica, in de Oostzee en in snelle rivieren die vanaf het oppervlak dichtvriezen. Gefotografeerd vanaf een brug of de reling van een schip levert het een herhalend patroon op met kleine verschillen, want elke schijf is net anders van grootte en kanteling. Over een breed scherm blijft zo'n structuur rustgevend, omdat het oog veel gelijkende vormen heeft om op uit te rusten en geen enkele om achteraan te gaan.

Doorschijnende lavendelkleurige kwal met een bleke ronde klok rechtsboven en lange gegolfde armen die naar links door donkerblauw water vegen.
01Lavendelkleurige kwal in diepblauw water4K
Witte bloemen achter groen glas
02Witte kelkbloemen achter geribbeld groen glas4K

In deze collectie

Bekijk alle achtergronden